3 درباره‌ى كاهش جمعيت ايران و علل آن كليه‌ى اقداماتى كه تا به امروز براى تهيه‌ى سرشمارى ايران حتى به طور تقريب به عمل آمده ، بىنتيجه بوده است و تا زمانى كه بيگلربيگيها و حكام قدرتى تا اين اندازه نامحدود داشته باشند اين وضع ادامه خواهد داشت زيرا روشن است كه چنان‌چه پادشاه به طور دقيق از تعداد جمعيت حوزه‌ى حكومتشان واقف گردد احتمال دارد عوايد بيشترى مطالبه نمايد . از اين‌رو حكام تعداد جمعيت را از او پنهان مىكنند و هميشه كمتر از نصف تعداد واقعى جمعيت را اظهار مىنمايند . بدون شك پيش از آشفتگيهاى دوران سلطنت شاه سلطان حسين آخرين پادشاه سلسله‌ى صفويه ، جمعيت ايران بسيار زياد بوده است . چنان‌چه تعداد بىشمار دهكده‌هاى ويران شده كه سراسر ايران را پوشانده است و از آنها فقط اثرى باقى مانده از طرفى و از سوى ديگر قسمت اعظم شهرهايش كه تبديل به ويرانه شده است مورد توجه قرار گيرد به آسانى مىتوان دريافت كه ايران از زمان هجوم افاغنه بيش از هفت هشتم جمعيتش را از دست داده است و چنان‌چه نظرى به خاطرات آقاى شاردن افكنده شود مىتوان از روى مقايسه‌ى تابلويى كه او از اصفهان و حومه‌اش تصوير نموده ، با تابلويى كه آقاى پيكو در كتاب تاريخ انقلابات ايران ترسيم نموده ، تصور درستى از مصايب و بلاياى تقريبا باورنكردنى كه در مدت